|
|
Over het milieu en de oorlog schrijft hij in
twee studies: Der tödliche Fortschritt.
Von der Zerstörung der Erde und des Menschen im Erbe des Christentums
(1981), waarin het antropocentrische en patriarchale mens- en wereldbeeld van
de kerk mede als oorzaak van de toenemende verwoesting van de natuur wordt
blootgelegd, en Der Krieg und das
Christentum. Von der Ohnmacht und
Notwendigkeit des Religiösen (1982)
|
|
Hierin laat
Drewermann zien hoe in het christendom de morele onderdrukking van de driften
de psychodynamiek van de angst versterkt, zodat de agressie van mensen
toeneemt en hen belemmert om vrede te zoeken.
De dieptepsychologie blijkt een bron, die op
veel terreinen een stroom van inzichten geeft.
|
|
|
up
Theoloog
en psychotherapeut
Ook op het terrein
van de persoonlijke levensvragen is Drewermann nu in staat om met zijn kennis
van de dieptepsychologie een visie op het menselijke gedrag en het menselijke
streven te ontwikkelen. Hij kan nu ook zijn kritiek op de katholieke
moraaltheologie verwoorden.
Drewermann is van mening dat een christelijke moraaltheologie alleen in
samenwerking met de menswetenschappen van betekenis kan zijn in de
ingewikkelde werkelijkheid van het menselijke bestaan. Als de mensen uit
angst en dwang handelen is het niet mogelijk om een goede weg te vinden.
Alleen door een herwonnen vertrouwen is men in staat een nieuw leven op te
bouwen.
De moraal
|
|
|
Deze opvattingen en
de kritiek op de katholieke moraaltheologie uit Drewermann in het driedelige
werk Psychoanalyse und Moraltheologie
(deel I Angst und Schuld; deel II Wege und Umwege der Liebe; deel III An den Grenzen des Lebens), dat
verschijnt in de jaren 1982-1984.
Drie ideeën hebben, volgens Drewermann, de ontwikkeling van het christendom
op dood spoor gebracht:
|
|
a. het negeren van
het onbewuste in de christelijke theologie,
b. de eenzijdige verstandelijke benadering van de religiositeit en
c. de verzelfstandiging van de moraalleer tegenover de geloofsleer.
Volgens Drewermann biedt een synthese tussen dogmatiek en psychoanalyse een
heilzame weg. De psychotherapie is een wezenlijke bijdrage aan het pastoraat
en de zielszorg. Tegenover het onheil van de angst staat het heil van het
vertrouwen, dat genezing kan brengen.
De liefde, de dood
In het tweede deel
schrijft Drewermann over de belangrijkste thema’s uit het menselijke leven:
de liefde, de problemen door de projecties van gevoelens, wensen en angsten,
huwelijk en echtscheiding, over homoseksualiteit en de noodzaak van een
confronterende gesprekstherapie. Wetten en sancties kunnen hier geen hulp en
verandering, geen bevrijding en genezing brengen. Een menselijke benadering
met begrip en geduld, zoals Jezus tegenover de mensen laat zien, kan dat wel.
Drewermann spreekt
in het derde deel over de grenssituaties van het leven: over de tragiek van
de uitzichtloosheid bij suïcide, de existentiële onmacht bij de leugen, de
innerlijke onstandvastigheid bij verslaving, over ouderdom en ziekte, over
oorlog en religie.
De reacties op zijn
werk van de kerkelijke leiders en van de moraaltheologen zijn inmiddels een
stuk minder positief.
up
Exegese
en dieptepsychologie
|
|
In 1984 verschijnt Tiefenpsychologie und Exegese. Deel I. Die
Wahrheit der Formen. Traum, Mythos, Marchen, Sage und Legende en
aansluitend in 1985 Tiefenpsychologie
und Exegese. Deel II. Die Wahrheit
der Werke und der Worte. Wunder, Vision, Weissagung, Apocalypse, Geschichte,
Gleinis. In deze twee delen beschrijft Drewermann hoe de
dieptepsychologie een bijdrage kan leveren aan de uitleg van de bijbel. De
bijbelverhalen bevatten de waarheid van een religieuze ervaring en vertellen
wat de uiterlijke wereld van de feiten innerlijk betekent.
|
|
|
De gekozen vorm van
het verhaal bepaalt de achtergrond voor een uitleg. Het maakt verschil of een
mythe dan wel een wonderverhaal verteld wordt. Drewermann bespreekt elk genre
en laat bijvoorbeeld zien, wat de exegese met betrekking tot de
wonderverhalen van de sjamanen kan leren. Voor hem is de droom vooral van
belang bij de uitleg van archetypische verhalen, zoals mythen en sprookjes.
Verder gebruikt Drewermann voor het ontwikkelen van zijn inzichten de
etnologie, de antropologie, de gedragswetenschap en de godsdienstgeschiedenis.
up
Verhaalvormen
Drewermann beschrijft ook een aantal methodische regels met uitvoerige
toelichting voor de dieptepsychologische uitleg van de verschillende
verhaalvormen, zoals voor mythen, sprookjes, sagen, legenden en wonderverhalen.
Daarbij geeft hij diverse voorbeelden, waaruit blijkt hoe vruchtbaar de
dieptepsychologische exegese is voor het verstaan van de bijbelse verhalen,
zoals bijvoorbeeld het uittochtverhaal van Israël, het verhaal van de
maagdelijke geboorte van Jezus, de genezing van de bezetene van Gerasa en
enkele visioenen uit het boek Openbaringen.
Inmiddels groeit
binnen en buiten de kerk de belangstelling voor de opvattingen van
Drewermann. Hij treedt op voor radio en tv; hij geeft lezingen en er verschijnen
interviews en artikelen in de pers. Zijn boeken krijgen herdruk na herdruk.
Hij blijft trouw aan zijn innerlijke motivatie om de mensen te helpen bij hun
levensproblematiek, ook in zijn therapeutische praktijk.
Door zijn uitleg
van de bijbelse verhalen geeft Drewermann de mensen het gevoel, dat zij weer
grond onder de voeten krijgen en de problemen in het leven het hoofd kunnen
bieden.
|
|
Zijn
dieptepsychologische interpretatie van het kerstverhaal van Lukas verschijnt
eind 1986 in de uitgave Dein Name ist
wie der Geschmack des Lebens. Daarin mediteert Drewermann over de beelden
van de maagdelijke geboorte van de koning in de betekenis van de
oud-egyptische godsdienst, waarin de moeder van de farao op de dag van zijn
troonsbestijging geprezen wordt als maagd.
Beelden van verlossing
|
|
|
In 1987 verschijnt Das Markusevangelium. Erster teil. Bilder von Erlösung, waarin de
teksten van de evangelist Marcus over Jezus, op een pastorale wijze vanuit de
dieptepsychologie worden uitgelegd. Voorbeelden uit zijn eigen therapeutische
praktijk verduidelijken de verhalen van Marcus. Daarbij staat het kind als
voorbeeld en symbool voor onze verhouding tot God in het middelpunt.
In de inleiding sluit Drewermann aan op zijn proefschrift, waarin de tragedie
van het menselijk leven wordt omschreven als een onheilspellende existentie
in het getto van de angst.
|
|
Marcus laat zien
dat er uit dit getto een weg is naar de vrijheid in een nieuw bestaan, dat
alleen in een absoluut vertrouwen op God bereikbaar is.
Drewermann concretiseert steeds de problematiek, die in de verhalen vervat
is, en maakt de verlossende beelden doorzichtig tot in het eigen leven van de
lezer. Daarbij schuwt hij niet kritiek te leveren op de zijn inziens
verkeerde opvattingen van de kerk, die het bevrijdende karakter van het
evangelie in de weg staan.
up
Het
groeiend conflict
In gesprekken en in kerkbladen wordt vanuit
de katholieke kerk uiting gegeven aan bezwaren tegen de openlijke steun, die
Drewermann geeft aan mensen die gescheiden zijn of een abortus hebben laten
plegen. De kritiek krijgt steeds meer een persoonlijk karakter. Achter de
schermen wordt over een kerkelijk proces gesproken, maar het is nog
onduidelijk wat er gaat gebeuren.
|
|
Op 20 juni 1986
brengt de aartsbisschop J. J. Degenhardt (1926-2002) een bezoek aan
Drewermann en bij die gelegenheid zegt hij zonder verder commentaar: ‘Men
leest in Rome uw boeken.’ In januari 1987 ontvangt Drewermann van zijn
aartsbisschop een brief met een aantal vragen, waaronder de vraag: ‘Is voor u
de schoot van de maagd Maria slechts
een symbool?’
|
|
|
G. Lohfink
R. Pesch
|
De tegenstellingen
nemen toe en komen in de loop van 1987 verder in de publiciteit na het
verschijnen van Tiefenpsychologie und
keine Exegese. Ein Auseinandersetzung met Eugen Drewermann door G.
Lohfink en R. Pesch.
De schrijvers zijn nieuwtestamentici en actieve leden in de ‘Integrierten
Gemeinde’ in München. Zij geven in de vorm van een strijdschrift hun reactie
op de ontwikkelde hermeneutiek van Drewermann. Zij stellen in hun voorwoord:
Exegese, die tot dieptepsychologie is gereduceerd, is esoterie.
Volgens zijn
tegenstanders beoordeelt Drewermann de historisch-kritische exegese verkeerd.
Zij vinden ook dat hij de dieptepsychologie ziet als middel voor alle kwalen.
Met zijn nadruk op de droom van de individuele mens gaat Drewermann voorbij
aan de eigenlijke plaats van de schriftuitleg, de kerkelijke gemeente. Met
name de noties van het onbewuste en de therapeutische benadering behoren naar
hun mening niet tot een theologische exegese.
|
|
up
Moderne gnosis
Drewermann reageert
op het strijdschrift met “An ihren
Früchten sollt ihr sie erkennen”. Antwort auf Rudolf Peschs und Gerhard
Lohfinks “Tiefenpsychologie und keine Exegese”(1988). Hij constateert dat
Pesch en Lohfink zijn eerder uitgegeven werk niet kennen. De kritiek van
Drewermann op de huidige vorm van bijbelexegese is in wezen niet
dieptepsychologisch maar theologisch gefundeerd, zoals uit zijn proefschrift
blijkt. Het verwijt dat hij een soort zelfverlossingsreligie voorstaat, een
moderne gnosis aanhangt en archetypische beelden onfeilbaarheid toekent,
wordt door hem ontzenuwt. Hij strijdt niet voor een eigen ‘theologisch
systeem’, maar biedt een therapeutische theologie.
In zijn nawoord
laat Drewermann weten, dat het strijdschrift van Lohfink en Pesch geen
wetenschappelijke discussie dient, maar past bij de gebruikelijke vorm
waarmee de kerkelijke leiding een veroordeling van een schrijver pleegt voor
te bereiden. Zijn integratie van psychologie en theologie wordt eerst in
diskrediet gebracht om vervolgens tot een boycot over te kunnen gaan.
up
Lijdensgeschiedenis
Intussen is in 1988 het tweede deel van het commentaar op het evangelie van
Marcus verschenen: Das
Markusevangelium. Zweiter Teil. Bilder von Erlösung.
De lijdensgeschiedenis
van Jezus, die Marcus beschrijft, laat een realistische benadering zien en
mag volgens Drewermann niet leiden tot het ontwikkelen van een religieus
masochisme, zoals in de kerk wel heeft plaatsgevonden. De weg van de vrouwen
naar het graf wordt uiteindelijk tot een weg van hoop: de leer van de
onsterfelijkheid vervult ons weliswaar met het verlangen naar de eeuwigheid,
maar de boodschap op paasmorgen geeft ons reeds in dit leven vreugde en
uitzicht.
Ondertussen groeit het conflict tussen Drewermann
en kerkelijke leiders. Men laat echter het nemen van eventuele maatregelen
over aan de aartsbisschop J. J. Degenhardt in Paderborn. Die voelt niet veel
voor een lange procedure en hoopt dat Drewermann zelf zijn docentschap
opgeeft.
|
|
|
In het najaar 1988
verschijnt Ich steige hinab in die
Barke der Sonne. Meditationen zu Tod und Auferstehung. Deze meditaties
over dood en opstanding gaan uit van verhalen uit de literatuur en van het
thema onsterfelijkheid in de oude Egyptische religie. Ook behandelt
Drewermann in dit boek de hoofdstukken 20 en 21 uit het Johannesevangelie.
up
Leer-
en preekverbod
Direct na de
verschijning van deze uitgave begint Drewermann aan een nieuw werk, dat het
conflict tussen de kerkelijke leiding en Drewermann zal verscherpen en
definitief in de openbaarheid zal brengen.
|
|
Tot nog toe heeft
hij de psychologie gebruikt voor pastoraat en exegese, ten dienste van het
geloof van de leken. Hij gaat nu verder en gebruikt de psychoanalyse om de
structuur van de kerkelijke ideaalbeelden bij de geestelijken en de
ordenzusters te analyseren.
|
|
In Kleriker. Psychogramm eines Ideals
(1989) brengt Drewermann de psychische nood van de geestelijken en de
ordenzusters aan het licht. Hij bestrijdt de onmenselijke dwang, die binnen
de katholieke kerk heerst, door het opgelegde celibaat en de vereiste
gehoorzaamheid aan de kerkelijke regels.
Het boek roept veel herkenning en positieve reacties op bij de geestelijken
en het beleeft in één jaar zijn achtste druk. Maar er zijn ook mensen die
zich beledigd voelen.
|
|
|
De kerkelijke
leiding wil dat de aartsbisschop Degenhardt overgaat tot een procedure om
Drewermann zijn leerbevoegdheid te ontnemen. Na een briefwisseling vindt er
op 31 januari 1990 een gesprek plaats met Drewermann in het bijzijn van
beider raadsmannen, de professoren A. Klein en P. Eicher. Het gesprek gaat
over het boek Kleriker, maar ook de
Mariologie, die Drewermann in dit boek niet behandelt, komt aan de orde.
Degenhardt behoudt zijn bedenkingen. Hij geeft opdracht om een protocol van
het gesprek op te stellen voor ondertekening.
up
Adhesiebetuigingen
Het protocol van
het drie en half uur durend gesprek blijkt zo veel fouten, tekortkomingen en
eenzijdige beweringen te bevatten, dat Drewermann het stuk herschrijft en
aanvult. De ondertekening door de aartsbisschop blijft uit en er komt ook
geen verder gesprek. Drewermann zoekt de openbaarheid en schrijft een open
brief aan aartsbisschop Degenhardt in het weekblad Die Zeit.
|
|
|
Zijn raadsman P. Eicher schrijft een
uitvoerige brief over de stand van zaken en de stijl van de bisschoppelijke
aanpak in Publik-Forum. Er komen
vele adhesiebetuigingen met het verzoek om een faire procedure, onder andere
van de katholieke theologiedocenten van de universiteit in Paderborn.
|
|
Ook in het
buitenland dringt de discussie door. Bij de Nederlandse uitgever Meinema in
Zoetermeer verschijnt Beelden van
verlossing (1990), een gedeeltelijke vertaling van Das Markusevangelium. Bilder von Erlösung.
Op 6 juli 1990 heeft er in het kader van een
eventuele procedure tot een leerverbod een lang gesprek plaats in het
bisschoppelijke paleis tussen Degenhardt en Drewermann, weer in het bijzijn
van hun adviseurs, A. Klein en P. Eicher. Het zes uur durende gesprek over de
openbaring van God, de menswording van Christus, de eed en de belofte van
geestelijken en de onmogelijkheid van echtscheiding en het priesterambt,
lijkt na afloop een wending in de zaak te brengen. Degenhardt laat weten, dat
er door de uitvoerige discussie op verschillende punten verregaande
overeenstemming blijkt te bestaan. Maar na ruim een jaar is het verslag van
het opgenomen gesprek nog steeds niet door de deelnemers ondertekend, weer
vanwege verschil van mening over de inhoud van het gemaakte verslag.
|
|
|
Het boek Der Klerikerstreit. Die Auseinandersetzung
um Eugen Drewermann (onder redactie van Peter Eicher, 1990) geeft een
overzicht van de strijd die Drewermann met de katholieke kerk voert.
Op 5 september 1991 stelt Degenhardt onverwacht zonder opgaaf van redenen
Drewermann op de hoogte van het feit, dat hem niet alleen een leerverbod maar
ook een schorsing als priester te wachten staat.
|
|
up
Kerkelijke
leerbevoegdheid
De aartsbisschop wijst verdere verzoeken om voortzetting van de gesprekken
af. Degenhardt ontneemt per decreet van 7 oktober 1991 Drewermann zijn
kerkelijke leerbevoegdheid aan de theologische faculteit Paderborn.
|
|
De Franse bisschop Gaillot,
die eerder uit het ambt is ontheven, betuigt hem zijn medeleven. De
kerkelijke leiding laat niets van zich horen.
Op 23 december 1991 heeft het weekblad Der Spiegel een interview met Eugen
Drewermann. Drewermann vertelt daarin over zijn strijd met de bisschoppen met
betrekking tot de maagdelijke geboorte, opstanding, hemelvaart, het
priesterambt
|
|
|
en abortus. De
bijbelse beelden beschrijven geen historische gebeurtenissen, maar zij moeten
symbolisch de kracht tonen, waardoor Jezus de mensen geneest en tot henzelf
voert. In de opstanding geloven betekent God vertrouwen, dat zijn liefde tot
over de dood heen reikt.
Uit het ambt
Drewermann wil
priester blijven. maar na dit interview volgt op 9 januari 1992, zonder
voorafgaand proces, een preekverbod en ontheffing uit zijn ambt als
hulpkapelaan van de parochie St. Georg in Paderborn. Het veroorzaakt in de
kerkelijke gemeente veel onrust. Drewermann verklaart op 16 maart 1992, dat
hij als teken van ontspanning zijn priesterambt laat rusten en genoegen neemt
met de status van onafhankelijk schrijver. Maar de aartsbisschop ontheft hem
op 24 maart 1992 uit zijn ambt en daarmee wordt Drewermann geschorst als
priester in de katholieke kerk.
In Worum es eigentlich geht. Protokoll einer
Verurteilung (1992) geeft Drewermann een nabeschouwing op het gesprek van
6 juli 1990, dat in zijn geheel is opgenomen. Verder volgen briefwisselingen,
documenten en interviews met betrekking tot het conflict en de veroordelingen
in de periode 1889-1992.
|
|
|
Intussen verschijnt
van Drewermann: Giordano Bruno oder Der
Spiegel des Unendlichen (1992). Een roman over de gedachten van een man
kort voor zijn terechtstelling, die als eerste geestelijke eind 16e
eeuw de consequenties uit de ontdekkingen van Copernicus probeerde te trekken
voor de kosmologie, de antropologie en de theologie. Hij zat acht jaar in de
gevangenis van de roomse inquisitie en werd op 17 februari 1600 in Rome
verbrand.
|
|
up
Een nieuwe fase
Drewermann spreekt
in overvolle zalen, zoals in Erfurt, waar 2500 mensen in het evangelische
Augustiner klooster en daarbuiten naar hem luisteren. In Frankrijk treedt hij
met bisschop Jacques Gaillot op voor de televisie. Daar verdringt in 1993 de
vertaling van Kleriker. Psychogramm
einer Ideals de verschenen Wereldcatechismus van de eerste plaats op de
bestsellerslijst.
Drewermann voorziet
na het beroepsverbod in zijn eigen levensonderhoud door het schrijven van
boeken. De preken over teksten uit het Matteusevangelie, die hij tot januari
1992 in de zijn parochiekerk in Paderborn heeft gehouden vormen de basis voor
een nieuwe uitgave:
|
|
Das Matthäusevangelium. Bilder der Erfülling (in drie delen, 1992-1995). In de inleiding van het eerste deel
beschrijft Drewermann de zwaartepunten en de hoofdlijnen van het evangelie, waarbij
opnieuw de noodzakelijkheid van een dieptepsychologische uitleg blijkt.
Het tweede en derde deel behandelen de wonderverhalen, de gesprekken met de
kerkelijke leiders en de lijdensgeschiedenis.
In deze nieuwe fase van zijn leven ontstaan er twee sporen, tengevolge van
het feit dat Drewermann na zijn schorsing twee vaste activiteiten kiest.
|
|
|
Hij gaat buiten de
kerk verder met het preken in de Wortgottesdiensten, die op zaterdagavond in de
aula van het Goerdeler Gymnasium in Paderborn worden gehouden. Daarnaast
houdt hij op zaterdagmorgen wekelijks lezingen in een collegezaal van de
Universiteit in Paderborn.
up
De zon en de
bloemen
De preken en
lezingen, die van te voren niet uitgeschreven zijn, worden door vrijwilligers
opgenomen en later op schrift gesteld. Met deze werkwijze is het voor Eugen
Drewermann mogelijk om kort na elkaar nieuwe boeken te doen verschijnen. Aan
de ene kant bijbelverklaringen en aan de andere kant werken op theologisch
gebied.
In de periode 1994- 2000 komen vijf boeken over de geschiedenissen en
profeten uit het Oude Testament van de pers. De eerste uitgave is Ich lasse Dich nicht, Du segnest mich
denn. Predigten zum 1. Buch Moses (1994) en de laatste is Gedanken des Friedens, nicht des Leidens.
Die Botschaft des Propheten Jeremia (2000).
|
|
|
In de
Wortgottesdiensten gaat Drewermann in 1999 over op een behandeling van de deugden
en ondeugden. In 2001 verschijnt deze in boekvorm Ein Mensch braucht mehr als nur Moral. Űber Tugenden und Laster.
Drewermann probeert een nieuw begrip te vinden voor de mensen, die door
ernstige beschadigingen hun eigenwaarde verloren hebben. Hier helpt geen
moraal en mooie woorden. Alleen door vertrouwen dat onvoorwaardelijk
geschonken wordt, is de mens in staat goed te zijn. Dit vertrouwen is, zoals
Drewermann dichterlijk schrijft, als de zon voor de bloemen; het geeft
energie, die van binnenuit de mens opricht.
|
|
De theologie van de
menselijkheid
|
|
In de
lezingen die Drewermann sinds 1992 op zaterdagmorgen in de Universiteit van
Paderborn houdt, ontwikkelt hij een theologie, die de mens bevrijdt uit alle negatieve
sferen van het leven. Het is een nieuw project, waarin hij zijn
uitgangspunten formuleert en de theologie confronteert met de uitkomsten van
de natuurwetenschappen. Voor hem zijn de dogma’s van de katholieke kerk
hindernissen voor het geloof van de mensen. Drewermann komt tot een
“antidogmatiek”, een theologie van de menselijkheid.
|
Der Spiegel Kerst
1993
|
|
|
Het project
begint met Glauben in Freiheit oder
Tiefenpsychologie und Dogmatik. Dogma, Angst und
Symbolismus (1993). Drewermann wil de kerkleer bevrijden van dwang en vervreemding
door de beelden van het onbewuste en de angst van mensen serieus te nemen.
Hij spreekt over het wezen van de religieuze ervaring en beschrijft de
symbolen van de geborgenheid: water en hol, boom, berg en maaltijd, het spel
en de initiatie en de heilige bruiloft, als antwoord op de vier vormen van
angst (schizoide, depressie, dwangneurose en hysterie).
|
|
In 1996
verschijnt het tweede deel Jezus von
Nazareth. Befreiung zum Frieden. Glauben in Freiheit. Hoe kan het gedrag van de “mens uit het stenen tijdperk”
overwonnen worden door de boodschap van Jezus over Gods koninkrijk van vrede?
up
De theologie en de natuurwetenschappen
Vanuit deze theologie van de menselijkheid,
gebaseerd op het spreken en handelen van Jezus van Nazareth, kiest Drewermann
een nieuw onderzoeksveld. Hij wil het gesprek aangaan met de
natuurwetenschappen en vraagt zich af: Heeft de theologie een antwoord op de
beweringen van de moderne natuurwetenschappen over het ontstaan en de
ontwikkeling van het leven?
Drewermann zal zich bij de confrontatie met
deze wetenschappen tevens bezighouden met de theodicee, de leer over het
bestaan en de macht van God. Zijn lezingen en zijn boeken krijgen daardoor
een wetenschappelijk karakter. Drewermann beschrijft in een vijftal delen van
de reeks Geloven in vrijheid de
ontdekkingen en uitkomsten van de verschillende wetenschappen. Daarbij gaat
hij de vragen die er rijzen met betrekking tot de traditionele kerkelijke
opvattingen niet uit de weg. Gaandeweg ontwikkelt Drewermann een andere
benadering van het spreken over de mens en over de relatie tot God, zoals
Jezus van Nazareth dat in zijn optreden en spreken liet zien.
Achtereenvolgens verschijnen: Der sechste Tag. Die Herkunft des Menschen
und die Frage nach Gott (1998); … und
es geschah so. Die moderne Biologie und die Frage nach Gott (1999); Im Anfang … Die moderne Kosmologie und die
frage nach Gott (2002) en Atem des
Lebens. Die moderne Neurologie und die Frage nach Gott. Band 1: Das Gehirn (2006)
en Band 2: Die Seele (2007).
(Patmos)
 
|
|
Theologie en psychologie
Naast dit omvangrijke werk schrijft Eugen
Drewermann ook over andere onderwerpen, waarbij theologie en psychologie een
nadrukkelijke rol spelen.
In 2003
verschijnt Das Johannes Evangelium.
Bilder einer neuen Welt (Band 1 en Band 2 ) en in 2004 Moby Dick oder Vom Ungeheuren, ein Mensch
zu sein. Melvilles Roman tiefenpsychologisch gedeutet.
|
|
In de zomer van 2004 en 2005 houdt Drewermann
op de jaarlijkse conferentie in het vormingscentrum Burg Rothenfels een
drietal voordrachten over deze boeken.
Leven in vrijheid
In 2005, op 65 jarige leeftijd, neemt Eugen
Drewermann afscheid van de rooms-katholieke kerk. Hij ervaart deze stap als
een bevrijding. Met elan zet hij zijn werk ten dienste van zijn medemens en
het religieuze leven voort, als theoloog, therapeut en schrijver. Hij zoekt
naar wat de mens in deze moderne tijd bevrijdt van angst en geweld. Door
middel van zijn lezingen, therapeutische hulp en uitgegeven boeken bereikt
Drewermann een breed publiek, ook buiten het Duitstalig gebied.
|
|
In Nederland verschijnt: Als de sterren goden waren …Moderne kosmologie en geloof. In gesprek
met Jürgen Hoeren (Meinema/Pelckmans, 2005) en Stil van God spreken. Overpeinzingen (Meinema/Pelckmans, 2006).
Oprichting van de Studiekring Drewermann Nederland
Op 6 oktober 2007 wordt in aanwezigheid van
Eugen Drewermann de Studiekring Drewermann Nederland opgericht met een
voordracht van Drewermann over ‘De tien geboden’.
|
|
|
Tijdens deze bijeenkomst wordt hem het eerste
exemplaar van het vertaalde boek De
Tien Geboden. Tussen opdracht en wijsheid (Meinema/Pelckmans, 2007)
aangeboden.
De Studiekring stelt zich als doel het
gedachtegoed van deze Duitse theoloog en psychotherapeut in de Nederlandse
context te besturen en bekend te maken.
Jaarlijks worden er twee studiedagen gehouden
en verschijnt er twee per jaar een Nieuwsbrief (zie verder de homepage van de
website www.studiekringdrewermann.nl ).
Een gestaag stromende bron
Onvermoeibaar werkt Eugen Drewermann verder
aan de verspreiding van zijn gedachten. Zo verschijnen twee boeken over
sprookjes: Von der Macht des Geldes
oder Märchen zur Ökonomie (Patmos, 2007) en An den Grenzen der Medizin. Märchen von Heilung
und Hoffnung (Patmos,
2008). Verder verschijnt een mooi uitgegeven boek
met beeld en tekst, getiteld: Jesus von
Nazareth. Bild eines Menschen (Patmos, 2008).
|
|
|
Op 3 oktober 2009 wordt tijdens de vijfde studiedag
van de Studiekring Drewermann Nederland aan Eugen Drewermann de vertaling Taal voor de ziel. Jezus’ bevrijdende
verhalen (Kok, 2009) aangeboden.
Met de omvangrijke uitgave van Das Lukas Evangelium. Bilder erinnerter Zukunft. Band 1 en Band 2
(Patmos, 2009) voltooit Drewermann zijn commentaar op de vier evangeliën.
Voor iedereen die zich verdiept in deze evangeliën is zijn toelichting met
voetnoten op deze teksten een bron van kennis en inzicht, van bemoediging en
pastorale zorg.
|
|
Twintig jaar na de hype rond het optreden van Drewermann
In 1990 ontstond er tengevolge van de
‘strijd’ met aartsbisschop Joachim Degenhardt over Drewermanns uitspraken
over de rooms-katholieke moraal en zijn dieptepsychologische Bijbelexegese
een mediahype, die ook in Nederland veel aandacht kreeg.
Na zijn ‘Berufsverbot’ in 1991 en zijn
schorsing als priester in 1992 negeert de rooms-katholieke kerk in Duitsland
Eugen Drewermann in alle opzichten. Maar buiten deze kerk blijft de
belangstelling voor zijn optreden groot, ook in Nederland. Sinds 1990 zijn er
bij uitgeverij Meinema meer dan twintig boeken uitgegeven.
Nu, twintig jaar later, zijn er rond de 70e
verjaardag van Eugen Drewermann drie belangrijke boeken bij Patmos-Verlag
uitgekomen, die elk een overzicht geven van zijn werk en gedachtegoed:
-
Das Eugen Drewermann Lesebuch
Herausgegeben von Jörg Fündling und Heribert Körlings
Voor het eerst zijn
voor dit boek een groot aantal teksten gekozen uit het verzamelde werk van Eugen
Drewermann (meer dan 70 boeken) over de actuele thema’s in zijn denken: de
overwinning van de angst, het samenleven van mensen in liefde, vertrouwen en
vrede, de omgang met het lijden en de helende kracht van de religie.
-
Matthias Beier Gott ohne Angst. Einführung in das Denken
Eugen Drewermanns
Gott ohne Angst is de eerste
grondige inleiding in het denken en het werk van Eugen Drewermann. Van de
prachtige Bijbelcommentaren tot de nieuwste boeken over het hersenonderzoek –
Matthias Beier weet op een boeien wijze de lezeressen en lezers met het
oeuvre van Drewermann vertrouwd te maken.
-
Eugen Drewermann Wir glauben, weil wir lieben. Woran ich
glaube
In gesprek met
Jürgen Hoeren verklaart Drewermann op openhartige wijze zijn eigen denken.
Zoals bijna geen andere theoloog slaagt Drewermann erin de betekenis van het
christelijk geloof in eenvoudige taal toegankelijk te maken. Door zijn
therapeutisch gevoel voor godsdienst heeft hij veel mensen geholpen een
nieuwe geloofsbeleving eigen te maken met een positieve kijk op het leven.
Ter gelegen van
zijn 70e verjaardag kijkt Drewermann terug op zijn levensweg en
geeft hij een toelichting op zijn belangrijkste thema’s.
|
|
In Nederland verschijnt eveneens een uitgave
ter gelegenheid van zijn 70e verjaardag:
Eugen Drewermann Over moed, mededogen en menselijkheid. Een bloemlezing van
kernteksten. Samengesteld en ingeleid door Bert van der Woude ter gelegenheid
van
Drewermanns zeventigste verjaardag (Meinema,
2010)
|
|
|
Een uitdagende benadering van geloof en pastoraat
Met de bovenstaande schets van het leven en
werk van Eugen Drewermann wordt duidelijk, dat de dieptepsychologie een
belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de theologie van de menselijkheid.
Drewermanns commentaar op Bijbelse teksten hebben daardoor een verhelderende
kijk gegeven op het Oude en Nieuwe Testament.
Het werk van Drewermann biedt theologen en
werkers in het pastoraat en de geestelijke hulpverlening inspirerende
beschouwingen en praktische toelichtingen. Verdere bestudering van de
verschillende thema’s in de Nederlandse context zal vernieuwend werken in de
theologische wetenschap en de pastorale psychologie. Hier ligt dus een
bijzondere uitdaging, want de theologie kan in deze moderne tijd niet meer om
de vragen heen, die de wetenschap voor de religie opwerpt. Het werk van
Drewermann kan daarbij een nuttige ‘gesprekspartner’ zijn. Het geeft de
mensen van deze 21e eeuw een nieuw verstaan van de religie.
In Wir glauben, weil wir lieben. Woran ich glaube (Patmos, 2010) stelt Jürgen Hoeren als laatste vraag aan Eugen
Drewermann: Welk netwerk heeft u gevormd? Gebruikt u een netwerk of heeft u
een netwerk, waardoor u zich gedragen voelt?
Drewermann antwoordt: Zo, zoals u het zou
wensen en ik zelf soms ook, heb ik dat niet. Er zijn stellig zulke netwerken.
Er zijn groepen die mijn boeken lezen en er is in Holland een studiekring,
die sinds jaren mijn boeken bestudeert, waarvoor ik ook voordrachten houd om
hem te ondersteunen. Zoiets is er, en ik ben blij, dat er dat is.
De Studiekring Drewermann Nederland zal met
zijn werk verder gaan en via studiedagen het gedachtegoed Drewermann
bekendheid geven, een leerzame uitdaging.
Aart de Groot, 2009/2010
up
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
